Leiden in de Tweede wereldoorlog

Verhalen over de Leidse bevolking in oorlogstijd

Leiden4045 is gewijd aan de geschiedenis van Leiden en omstreken in de oorlogsjaren. Via verschillende invalshoeken kunt u zoeken in een groot aantal korte en lange verhalen over deze dramatische en enerverende periode.

Aan deze website zijn jaren van onderzoek voorafgegaan. Nog steeds zijn wij op zoek naar nieuwe verhalen over mensen en hun ervaringen.

Omdat er niet veel mensen meer zijn die de oorlog als volwassene hebben meegemaakt, resten ons de overgeleverde verhalen, documenten en foto’s. Er ligt nog veel van dergelijk materiaal bij mensen thuis. Misschien wel bij u.

Wat zoekt u?

1400+ locaties

1250+ verhalen

1000+ trefwoorden

Wij proberen de verzameling verhalen voortdurend aan te vullen.
Heeft u ook een verhaal dat u wilt delen?

Nieuwe verhalen

Een dagje uit in eigen land! In de zomer van 1942 en 1943 kon je in Zuid-Holland vele bezienswaardigheden bezoeken. Je kreeg er een stempeltje in een speciaal boekje van de VVV. Daar kon mooie prijzen mee winnen.

Op 8 juni 1945 werd Arie van de Nadort in Oegstgeest door een Canadese truck aangereden. Hij was op slag dood. Pas tien jaar later kreeg de weduwe een schadevergoeding van de Canadezen. Arnold Schalks zocht uit wat er is gebeurd en schreef een gastbijdrage voor de website Leiden4045.nl.

Een zoektocht naar een onbekende halfbroer of halfzus laat ons iets zien over het tragische lot van het in Leiden ondergedoken Joodse echtpaar Richard en Reizla Silberberg-Goldfarb, dat hun baby vlak na de geboorte heeft afgestaan. Wie heeft hen geholpen en waar is het kind gebleven?

Vanaf 1934 werd jaarlijks een Vrouwen Vredesgang gehouden in een van de grote steden. Het was een stille tocht op Volkenbonddag (18 mei) die de vredesgedachte moest uitdragen. In Leiden was er een comité die de deelname organiseerde. De Vredesgang van 1940 ging uiteraard niet door.

Op 23 april 1943 kregen alle aanplakbiljetten van de Bezetter een stempel met de tekst ‘Ave Germania morituri te salutant’. Die ochtend moesten vele mannen gaan spitten voor de Wehrmacht, maar deden dat niet. Het waren twee succesvolle acties van de illegaliteit.

Een uniek ooggetuigenverslag van de zogenoemde “bordjesactie” van de artsen in Leiden, Oegstgeest en Leiderdorp: veel artsen hadden op 25 maart 1943 het woord ‘arts’ op hun naambordje onleesbaar gemaakt of het het bordje weggehaald. Ook waren de praktijken gesloten.

Op 17 maart 1944 deed de Raad van Verzet een poging om brand te stichten in één of meer gebouwen van de Kunstvuurwerkfabriek Kat.

De bezetter beroofde de Joden stap voor stap van al hun eigendommen. Huizen werden onteigend en verkocht. Die verkoop is bijgehouden in de zogeheten Verkaufsbücher. Daarom weten we welke panden er in Leiden en Oegstgeest zijn verkocht, voor welk bedrag en wie de kopers waren.