Wolff-de Wolff, David en Rebecca de
Foto’s van David en Rebecca op 30 juli 1936 (Bron: Joodsmonument/prive collectie)
Rebecca de Wolff werd op 21 oktober 1876 in Bolsward geboren. Zij was de derde uit een gezin van elf kinderen. Haar vader, Jacob Liefman de Wolff, was koopman. Haar moeder Elisabeth de Vries was, zoals dat toen heette, zonder beroep. Haar grootouders, Liebman Levy de Wolff en Maria Anna Reichenberg waren tevens de grootouders van David de Wolff.
David de Wolff werd op 30 augustus 1879 in Sneek als de zesde van negen kinderen geboren uit Abraham de Wolff en Goudtje de Vries. Abraham was koopman, Goudtje zonder beroep.
Over de eerste jaren van Rebecca en David is weinig bekend. Dit weten we wel: Rebecca vertrok in 1897, 21 jaar oud, naar Groningen. Elf jaar later, in augustus 1908, trouwde ze in Amsterdam met haar neef David, van beroep handelsreiziger. Op 17 april 1911 werd in hun toenmalige woonplaats Hilversum hun enige zoon geboren: Jacob Leon, roepnaam Jaap. Thuis werd regelmatig Jiddisch gesproken.
Rond 1930 verhuisden David, Rebecca en Jaap naar de Mariënpoelstraat 39 in Leiden. David verdiende er zijn geld als handelsreiziger. Hij was importeur van de fietsonderdelen van Sturmey-Archer.
Hun namen komen in de archieven pas weer boven halverwege in de Tweede Wereldoorlog. David en Rebecca werden op 17 maart 1943 tijdens de laatste razzia in Leiden opgepakt. Jaap had voor zijn ouders onderduik of een overtocht naar Engeland kunnen regelen, maar David en Rebecca sloegen zijn aanbod af. Ze zagen zichzelf als oudere mensen, en gingen er van uit dat de nazi’s hen niet lastig zouden vallen.
Na de razzia werden David en Rebecca met een grote groep naar Westerbork gebracht. In de nacht van 17 op 18 maart lukte het Rebecca nog om een kaartje te sturen aan haar schoondochter Truuke Kruijt: “Dag lieve allemaal. Denk aan jullie zelf.” En: “Op een spoedig weerzien hopen wij, Moeder”. Op 23 maart 1943 gingen zij op transport naar Sobibór. Daar werden ze op 26 maart 1943 vergast. Rebecca werd 66 jaar, David 63 jaar oud.
Hun eigen woning werd kort na hun arrestatie al onteigend en verkocht door het ANBO.
————————————————————————————————————
Op woensdag 1 november 2023 werden door de Stichting Herdenking Jodenvervolging Leiden Stolpersteine voor David en Rebecca geplaatst bij hun laatste vrijwillig bewoonde adres: Mariënpoelstraat 39.
Een verslag van deze dag is te lezen op de website van de Stichting Herdenking Jodenvervolging Leiden. Daarop staan ook foto’s en de teksten die bij de steenleggingen werden uitgesproken.
Deze tekst is (deels) gebaseerd op informatie van de Stichting Herdenking Jodenvervolging Leiden, die toestemming verleende voor de tekstbewerking en het plaatsen van beeldmateriaal.
BRONNEN
Pieter Schrijnen (werkgroep Stolpersteine Leiden)
Joods Monument – Rebecca de Wolff-de Wolff
Joods Monument – David de Wolff
Tekst door de redactie aangepast op 2 oktober 2025.
