Bioscoop Trianon

Van de vijf Leidse bioscopen kwamen er drie al heel gauw na de capitulatie in Duitse handen, aangezien de eigenaren Joden waren. Dit gebeurde dus al maanden voordat er sprake was van ariërverklaring of verplichte registratie. De bioscoop was voor Joseph Goebbels, de Duitse propagandabaas, een uitstekend medium voor de promotie van Duitse films en het vertonen ban Duitse nieuwsberichten. De bioscoopen Trianon werd in 1940 onteigend van de in Amsterdam woonachtige Joodse eigenaar Nathan Ortje en onder Duits beheer geplaatst van de de Nebimy, de Nederlandsche Bioscooptheatermaatschappij (Nebimy), geleid door een Duitser, P.Zimmer, filmreferent van het Rijkskommissariaat. Ortje was ook pachter van Rex in de Haarlemmerstraat. Er kwam in beide vestigingen een NSB-directeur, een zekere Hendriksen. Rex en Trianon waren zogeheten ‘premièrebioscopen’, met een goed rendement.

De nieuwe bazen maakten er werk van. In september 1940 werd het interieur vernieuwd en drie maanden later kwam er een nieuwe geluids- en projectie-installatie. In Trianon draaide in 1941 de beruchte Duitse antisemitische film Jud Süss (onder regie van Veit Harlan) en de iets minder bekende antisemitische film De Rothschilds.  Overigens had Trianon in 1935 de Engelse versie van de film Jood Süss van Conrad Veidt vertoond, wat een enorm succes was geweest.

Trianon was (verplicht) afnemer van Profilti Hollands nieuws en UFA-wereldnieuws (Die Deutsche Wochenschau). Vermoedelijk de enige keer dat Leiden in het Hollands nieuws ter sprake kwam was in juli 1941 met een NSB-propaganda-item Kerkelijke politieke misstanden, handelend over het conflict tussen de NSB en de rooms-katholieke kerk over begrafenis van een NSB-kameraadske op de rooms-katholieke begraafplaats bij de Zijlpoort. Een korte tekst hierover is te vinden in het boek Leiden4045 (literatuurlijst 2015A).

Vrij snel na de intocht van de Canadezen op 8 mei 1945 werd Trianon, dat waarschijnlijk de mooiste bioscoop was en nog over de installaties beschikte, door de bevrijders gevorderd voor eigen doeleinden. Er kwam een generator om stroom op te wekken. In juni waren er ook voorstellingen voor algemeen publiek. De eerste was waarschijnlijk Verdeel en heers (Divide and Conquerer uit 1943) van Frank Capra over de mei- en junidagen van 1940. Nu kon het publiek voor het eerste eens kennismaken van de oorlog uit Amerikaans perspectief.

Meer lezen?
Ben van der Voort, ‘Geschiedenis van de Rex-bioscoop’, in: Jaarboek Dirk van Eck 7(1994), 126-145.
Thomas Leeflang, De bioscoop in de oorlog (Soesterberg 2009).

Go to Locatie

Locatie

900+ locaties

Go to verhaal

verhaal

950+ verhalen

Go to Tijdlijn

Tijdlijn

400+ datums

Go to trefwoord

trefwoord

375+ trefwoorden