Bunker Morsweg

De telefoonbunker aan de Morsweg 1b  is begin maart 2014 een gemeentelijk monument geworden. “Ligt er dan een bunker in Leiden?”, zullen veel mensen zich afvragen.  Waar dan? De bunker ligt direct aan de straat naast de parkeergarage, maar is al jarenlang uitstekend gecamoufleerd door klimop en andere planten.
“De bunker aan de Morsweg is door de Duitse Wehrmacht tussen 1942 en 1944 gebouwd als onderdeel van het kustverdedigingsprogramma Atlantikwall. Het was een communicatiebunker in het door de Duitsers aangelegde eigen telefoonnet. In de bunker bevinden zich een gang, verblijfsruimtes, een gassluis met een luchtbehandelingsruimte voor het wegfilteren van gifgassen, een opslagruimte voor kabelrollen en een afzonderlijke waarnemingspost”, aldus een mededeling van de Gemeente Leiden. Voor de liefhebber: het is een bunker van het standaardtype 606 met muren van 3,5 meter dik gewapend beton. De bunker was onderdeel van een door de Duitsers aangelegd, tegen sabotage beveiligd eigen telefoonnet en fungeerde als beschermde telefooncentrale en schakelstation. Aan de kant van de Morsweg was er een bakstenen muur met schijnramen en -deuren, zodat het op een gewoon gebouw leek.
Op een kaart, die door een illegale organisatie in september 1944 werd gemaakt van alle verdedigingswerken rond Leiden, staat deze bunker wel afgebeeld, maar niet als telefoonbunker. Die lag er volgens het kaartje schuin tegenover. Maar daar is verder niets over bekend.
Dertig jaar eerder probeerde de Gemeente om van de bunker af te komen. Deze bunker was als laatste overgebleven en moest wijken voor een gebouw van Defensie. De Haagse sloper beet er (figuurlijk gesproken) zijn tanden op stuk. Het bouwsel werd weliswaar flink beschadigd, maar gaf zich niet gewonnen. Opblazen was natuurlijk geen optie. Eind 1984 werd er op het terrein nog een Engels vliegtuigbom gevonden, die door de Explosieven Opruimingsdienst werd ontmanteld. De huidige begroeiing bedekt dus een enigszins gehavend bouwwerk.
In dertig jaar tijd is de wens om van een ongewenst Duits bouwwerk af te komen omgeslagen in een waardering voor dit erfgoed van de oorlog. De bunker pas perfect in een van de zeven erfgoedlijnen van de provincie Zuid-Holland, namelijk de erfgoedlijn Atlantikwall. De vraag is nu uiteraard wat er verder moet gebeuren. Misschien kan er een klein oorlogsmuseumpje in worden gevestigd. De aanwezigheid van asbest maakt dat vooralsnog onmogelijk.

Tekst door de redactie aangepast op 3 januari 2026.