Dinkelspiel-Waldeck, Wolfgang en Friederike
Wolfgang Luitpold Dinkelspiel, van beroep correspondent en dramaturg, werd op zaterdag 2 oktober 1897 in Breslau geboren. Zijn echtgenote, Friederike Ruth Waldeck, wolweefster van beroep, werd op zondag 20 juli 1913 in Marburg geboren.
Friederike had twee zusters: Helma en Aenne, die Duitsland vanwege door de aldaar toenemende anti-semitische stemming al vóór 1933 hadden verlaten. In Nederland trouwden zij rond 1934/35 met niet-joodse mannen, waardoor zij de oorlog overleefden.
Eind jaren ‘30 ontvluchtten ook Friederike en Wolfgang Duitsland om zich in Nederland te vestigen, eerst in Voorschoten. Friederike vond er werk bij Tapijtknoperij ‘Het paapje’ aan de Papelaan.
In juni 1940 vertrok het echtpaar uit Voorschoten, eerst naar de Leidse Boerhaavelaan 25 en in datzelfde jaar nog naar de Rijnsburgerweg 107. Op dat adres kregen ze in september 1940 te horen dat ze als stateloze niet-ariërs de kuststreek moesten verlaten. Friederike en Wolfgang verhuisden naar Alphen aan den Rijn en, na ook daar op verschillende adressen te hebben gewoond, belandden ze op de Emmalaan 2. Op vrijdag 2 oktober 1942 kregen ze het bevel om vier deuren verderop, naar de Emmalaan 10 te verhuizen, waar ze tot 22 april 1943 “mochten” blijven. Dat was de dag waarop Friederike en Wolfgang werden ingeschreven in concentratiekamp Vught.
Op donderdag 20 mei 1943 schrapte de Gemeente Alphen aan den Rijn Friederike Ruth Waldeck en Wolfgang Luitpold Dinkelspiel uit het bevolkingsregister wegens verhuizing naar Westerbork. Vanuit Westerbork werden Friederike en Wolfgang naar Sobibór gedeporteerd om op vrijdag 11 juni 1943 te worden vermoord. Friederike werd 29 jaar oud, Wolfgang 45 jaar.
———————————————————————————
Op woensdag 11 januari 2023 werden door de Stichting Herdenking Jodenvervolging Leiden voor Friederike en Wolfgang Stolpersteine geplaatst bij hun laatste vrijwillig bewoonde adres: Rijnsburgerweg 107
Een verslag van deze dag is te lezen op de website van de Stichting Herdenking Jodenvervolging Leiden. Daarop staan ook foto’s en de teksten die bij de steenleggingen werden uitgesproken.
Deze tekst is (deels) gebaseerd op informatie van de Stichting Herdenking Jodenvervolging Leiden, die toestemming verleende voor de tekstbewerking en het plaatsen van beeldmateriaal.
BRONNEN
Ton de Gans (Werkgroep Stolpersteine Leiden), nicht en neef van Friederike Waldeck, Alphons Siebelt, Peter van der Geer (bewoner Rijnsburgerweg 56).
Joods Monument – Wolfgang Luitpold Dinkelspiel
Joods Monument – Friederike Ruth Dinkelspiel Waldeck
Tekst aangepast door de redactie op 7 januari 2025
