Gelderen-Ligtenstein, Sophia van

Sophia van Gelderen-Ligtenstein (bron: privébezit familie van Gelderen)

Sophia Ligtenstein werd op 4 juni 1877 als het zevende kind van de vleeschhouwer Mozes Ligtenstein en Cornelia Schooning in Strijen geboren. In 1864 was Mozes daar met zijn broer Abraham, veehandelaar van beroep, naartoe getrokken. Strijen had een kleine Joodse gemeente. In de tijd dat Sophia er woonde, had het dorp een klein Joods schooltje en een eigen synagoge. In Strijen begonnen Mozes en Abraham samen een slagerij. In 1881 verkocht Mozes het bedrijf. Het gezin verhuisde eerst naar Loosduinen, vervolgens naar Groningen. Mozes staat daar ingeschreven als huidenzouter en koopman

Op 28 maart 1909 trouwde de 31-jarige Sophia Ligtenstein met de vijf jaar oudere Leidse vleeschhouwer Mozes van Gelderen. De familie woonde eerst op de Jan Vossensteeg 71. Later verhuisden ze naar de Haarlemmerstraat 167. Sophia en Mozes kregen er twee zoons: in 1911 werd Leon Max geboren, in 1914 Maurits Cornelis.
Op 19 februari 1923 overleed Mozes van Gelderen, slechts 50 jaar oud. Sophia werd op 45-jarige leeftijd weduwe. Ze verhuisde naar de Toorenveltstraat 28 in Oegstgeest waar ze tot begin 1943 zou blijven wonen. Aan het begin van dat jaar werd ze door de Duitsers verplicht om uit de kuststreek te vertrekken. Sophia trok noodgedwongen in bij haar zoon Leon, handelsvertegenwoordiger van beroep, die samen met zijn niet-Joodse, katholieke vrouw Wilhelmina Brons op de Leidse Sitterlaan 98 woonde. Sophia werd daar echter aangehouden en weggevoerd naar Westerbork, waar ze op 18 maart 1943 aankwam. Vijf dagen later ging Sophia op transport naar Sobibor. Vrijwel direct na haar aankomst werd ze daar op 26 maart 1943 vermoord. Sophia van Gelderen-Ligtenstein werd 65 jaar oud.

——————————————————————————————————————–

Op woensdag 26 maart 2025 werden door de Stichting Herdenking Jodenvervolging Leiden twee Stolpersteine voor Sophia van Gelderen-Ligtenstein en Maurits Cornelis van Gelderen geplaatst bij hun laatste vrijwillig bewoonde adres: De Sitterlaan 98.

Een verslag van deze dag is te lezen op de website van de Stichting Herdenking Jodenvervolging Leiden. Daarop staan ook de foto’s en de teksten die bij de steenleggingen werden uitgesproken.

Deze tekst is (deels) gebaseerd op informatie van de Stichting Herdenking Jodenvervolging Leiden, die toestemming verleende voor de tekstbewerking en het plaatsen van beeldmateriaal.

BRONNEN:

Ton de Gans en Pieter Schrijnen (Werkgroep Stolpersteine Leiden)

Erfgoed Leiden en Omstreken

Familie Van Gelderen

JOODS MONUMENT

Sophia van Gelderen-Ligtenstein

Tekst bijgewerkt door de redactie op 21 april 2025.