Neumann-Lebenstein, familie
David Neumann (bron: privébezit van de familie Neumann)
David Neumann werd op 17 mei 1879 in Posen (nu: Poznań) geboren als enig kind van de koopman Berthold Neumann en Emma Basch. Posen was een grote universiteits- en industriestad in het westen van Polen, en indertijd onderdeel van Pruisen. Vader Berthold stond er aan het hoofd van een goed lopende groothandel in piano’s, vleugels en orgels.
Op 24 december 1906 trouwde David Neumann op 27-jarige leeftijd in Posen met de 8 jaar jongere, in Berlijn geboren Margot Therese Lebenstein. Het paar kreeg in Posen vijf kinderen: drie jongens en twee meisjes. Hun later in Berlijn geboren zesde kindje Werner Manfred stierf op 31 januari 1922 op anderhalfjarige leeftijd.
In 1913 woonde het gezin in Posen op de Bismarckstrasse in het pand waarin ook de groothandel van Davids vader Berthold was gevestigd. In 1916 nam David de handelsonderneming van Berthold over. In 1917 kon het gezin zich een woning aan het riante Wilhelmplatz – nu ‘Plac Wolności’ (Vrijheidsplein) – veroorloven. Na de gewapende opstand van de Poolse separatisten tegen de Duitse overheersing werd Posen in 1919 omgedoopt tot ‘Poznań’ en weer bij Polen gevoegd.
Eind 1920 vluchtte de familie Neumann naar Berlijn, waar David zijn vaders groothandel in piano’s, vleugels en orgels voortzette aan de Kurfürstendamm. De zaak werd door beroemdheden uit de hele muziekwereld bezocht. De Kristallnacht van 9 op 10 november 1938 maakte een droevig einde aan het succes: de winkel werd door de Nazi’s kort en klein geslagen.
In maart 1939 besloot Heinz Neumann – hun 26 jaar oude zoon en van beroep ‘koopman’ – om zijn ouders naar Nederland te halen. Hij woonde daar al sinds zijn vlucht in januari 1936. David, Margot en Heinz vestigden zich in het nieuwbouwhuis aan de Lorentzkade 3. David verdiende zijn brood als pianostemmer. Het geluk had geen lange adem. Vanaf september 1940 werden stateloze niet-ariërs gedwongen om de kuststrook te verlaten. David en Margot vertrokken met grote tegenzin nadat ze hun meest waardevolle spullen in bewaring hadden gegeven bij de buurvouw Rie van der Horst-van Rijn van de Lorentzkade 2.
Op 18 september 1940 werden David en zijn vrouw tijdelijk ingeschreven in Utrecht op het adres ‘Maliebaan 29’. In januari 1943 werden zij gedwongen om opnieuw te verhuizen naar Amsterdam. En daar, tijdens een transport op weg naar de door de Duitsers als verzamel- en deportatieplaats van Joden gebruikte Hollandse Schouwburg, kreeg David een hartstilstand. Hij stierf op 25 januari 1943, 63 jaar oud. Zijn stoffelijke resten liggen begraven op de Joodse begraafplaats in Diemen.
Margot overleefde de hel van Theresiënstadt en stierf pas in 1966 in New York, 78 jaar oud. Van haar vijf kinderen overleefden er drie de Holocaust, waaronder Heinz.
——————————————————————————————————
Op woensdag 26 maart 2025 werd door de Stichting Herdenking Jodenvervolging Leiden een Stolpersteine voor David Neumann geplaatst bij zijn laatste vrijwillig bewoonde adres: Lorentzkade 3.
Een verslag van deze dag is te lezen op de website van de Stichting Herdenking Jodenvervolging Leiden. Daarop staan ook de foto’s en de teksten die bij de steenleggingen werden uitgesproken.
Deze tekst is (deels) gebaseerd op informatie van de Stichting Herdenking Jodenvervolging Leiden, die toestemming verleende voor de tekstbewerking en het plaatsen van beeldmateriaal.
BRONNEN:
Erik Habold (Werkgroep Stolpersteine Leiden)
Erfgoed Leiden en Omstreken
Myrna Neumann, kleindochter van David Neumann
JOODS MONUMENT
Tekst bijgewerkt door de redactie op 22 april 2025.
